Özgürlük sana yapılanla ne yaptığındır… – Jean Paul Sartre
Performans sanatlarında travma bilgili yaklaşımlar, güvenli çalışma ortamları oluşturmak, taciz ve kötü muamele riskini azaltmak için büyük önem taşıyor. Travma bilgili performans, oyuncuların hem fiziksel hem de duygusal güvenliklerini desteklemeye, sınırlarına saygı gösteren bir ortam yaratmaya odaklanır. Bu yaklaşım, sahne veya set ortamında gerçekleşen olası travmatik veya tetikleyici durumları önlemeyi ve sanatçılara güvenli bir çalışma alanı sağlamayı amaçlar.
Güvenli sahne ve set ortamları, sanatçıların performanslarını daha özgür ve yaratıcı bir şekilde sergilemelerine yardımcı olurken, aynı zamanda olası travma tetikleyicilerinden korunmalarını sağlar.
Travma Bilgili Performans ve Oyunculukta Önemi
Travma bilgili bir performans yaklaşımı, oyuncuların yaşadıkları travmatik deneyimlerin farkında olarak bir performans süreci geçirmelerine olanak tanır. Bu yaklaşım, özellikle yoğun duygusal yük içeren sahneler için, oyuncuların sınırlarını korumaya ve güvenli alanlarını tanımaya teşvik eder. Özellikle oyunculukta duygusal yoğunluk gerektiren sahnelerde, travma bilgili bir yaklaşım sanatçıların geçmişteki zorlayıcı deneyimlerinden veya tetikleyici olaylardan kaynaklanabilecek olumsuz etkileri en aza indirir.
Bu bağlamda, oyuncuların zorlayıcı sahnelerde bile kendilerini güvende hissetmeleri sağlanır; sanatçılar duygusal olarak esnek ve güvenli bir şekilde sahnede var olurlar. Örneğin, oyuncuların beden dillerini, yüz ifadelerini ve sahneye yönelik duygusal tepkilerini daha rahat ifade edebildikleri, beden sınırlarına saygı duyulduğu bir ortamda çalışmaları performanslarını güçlendirebilir.
Güvenli Setler ve Taciz/Kötü Muameleyi Azaltma
Güvenli bir set ortamı, sanatçıların ve tüm ekip üyelerinin birbirine saygı duyduğu, açık iletişimin desteklendiği bir çalışma alanı sunar. Bu tür bir ortamda çalışanlar, sınırlara saygılı davranmanın önemi konusunda eğitim alır ve taciz veya istismar gibi olumsuz davranışlara karşı sıfır tolerans gösterilir.
Güvenli bir sahne / set oluşturmak için uygulanan travma bilgili yaklaşımlar, sözlü ve fiziksel taciz riskini azaltır. Setlerde travma bilgili koordinatörlerin veya danışmanlarının bulunması, bu tür sorunların önlenmesine yardımcı olur ve set ortamındaki herkesin güvende hissetmesini sağlar.
Özellikle Hollywood ve Avrupa film endüstrilerinde, son yıllarda güvenli çalışma koşullarını sağlamak adına çeşitli önlemler alınmaktadır.
Örneğin, oyuncuların duygusal olarak yoğun sahnelere hazırlanmasında ve kişisel sınırlarını tanımalarında yardımcı olan intimacy coordinators (yakınlık koordinatörleri) çalışmaya başlamıştır. Yakınlık koordinatörleri, özellikle fiziksel yakınlık içeren sahnelerde oyuncuların sınırlarına saygı gösterilmesini sağlar ve tüm süreci etik, güvenli ve profesyonel bir çerçeve içinde yönetir.
Dünyadaki Örnekler
1.Hollywood – Intimacy Coordinators :
ABD’de intimacy coordinators, özellikle cinsel içerikli sahnelerde taciz veya kötü muamele olasılığını azaltmak ve oyuncuların sınırlarını korumak amacıyla yaygın olarak çalıştırılmaktadır. Örneğin, HBO gibi büyük yapım şirketleri, tüm projelerinde intimacy koordinatörlerinin bulunmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu, güvenli ve etik çalışma ortamlarını sağlama konusundaki en önemli adımlardan biri olarak kabul edilmektedir. Intimacy coordinators, oyuncuların fiziksel ve duygusal sınırlarını korumak için sahne sırasında açık ve şeffaf bir iletişim sağlar.
2.İngiltere – Equity Union (Sendika) Eğitimleri:
İngiltere’de Equity Union, oyuncular ve diğer performans sanatçıları için güvenli çalışma ortamları hakkında eğitim programları düzenlemektedir. Bu eğitimler, özellikle travma bilgili çalışma prensiplerine ve tacizden korunma stratejilerine odaklanır. Böylece sanatçılar sınırlarına saygı gösterilen ortamlarda çalışarak daha verimli performans sergiler.
3.Avustralya – Güvenli Çalışma Rehberleri:
Avustralya’da film endüstrisinde travma bilgili çalışma rehberleri hazırlanmaktadır. Setlerde, travma bilgili uygulamaların yerleşmesi için hem oyuncular hem de teknik ekipler için özel eğitimler düzenlenmektedir. Bu rehberler, bir set ortamında sınır ihlalini önlemek için detaylı yönergeler içerir.
4.Kanada – Safe Sets Kanada:
Kanada’da Safe Sets International, film endüstrisi çalışanları için güvenli set eğitimleri sunar. Bu eğitimlerde taciz ve kötü muameleye karşı sıfır tolerans politikası benimsenirken, güvenli set standartları oluşturulmaktadır. Safe Sets International, oyuncuların ve diğer set çalışanlarının hem fiziksel hem de psikolojik sınırlarına saygı gösterilmesini sağlamak için travma bilgili yaklaşımları teşvik eder.
Sonuç
Travma bilgili performans ve güvenli set anlayışı, performans sanatçılarının daha yaratıcı, özgün ve sağlıklı bir çalışma süreci geçirmelerini sağlar. Taciz ve kötü muamele riskini azaltarak, performans sanatçılarının özgüvenle sahneye çıkmalarına ve kendilerini daha iyi ifade etmelerine destek olur. Güvenli ve etik çalışma koşullarının sağlanması, film ve tiyatro endüstrilerinde daha fazla sanatçının kendini güvende hissetmesine ve yaratıcılıklarını sınırsız bir şekilde ortaya koyabilmesine zemin hazırlar.